Charmington.org | Để Thành phố Hồ Chí Minh trở lại “vị trí hàng đầu” ở khu vực Đông Nam Á trong đó có Singapore, mà Singapore lại là thành phố toàn cầu, thành phố có đẳng cấp thế giới, thành phố cần đề ra “ 5 mục tiêu chiến lược” cho một “Tầm nhìn dài hạn” hay “ Khát vọng đưa Thành phố Hồ Chí Minh trở lại vị trí số 1” mà Sài Gòn trước đây đã từng là “Hòn ngọc viễn Đông“:
1. Hướng đến thành phố toàn cầu, thành phố cạnh tranh, thành phố hiện đại
Thành phố cần có được quy mô kinh tế hiện đại và sức mạnh tổng hợp tương thích với một thành phố đẳng cấp thế giới.
Các tiêu chí về thành phố tòan cầu bao gồm:
- (1) Trung tâm tài chính của thế giới
- (2) Địa điểm tổng hành dinh về các hợp tác liên quốc gia, bao gồm cả các tổng hành dinh khu vực
- (3) Chủ nhà của các định chế quốc tế
- (4) Khu vực dịch vụ thương mại phát triển nhanh chóng
- (5) Trung tâm của vận tải quốc tế
- (6) Trung tâm của sản xuất quan trọng trên thế giới
- (7) Dân số lớn
- (8) Trung tâm nghiên cứu và giáo dục, có nhiều khả năng về hội nghị và triển lãm. (theo Freidman).
Thành phố có đẳng cấp thế giới trong xu hướng toán cầu hóa trước tiên phải là thành phố cạnh tranh. Các trụ cột của thành phố cạnh tranh là:
- (1) Sức mạnh kinh tế
- (2) Tính hấp dẫn toàn cầu
- (3) Hạ tầng đô thị
- (4) Môi trường tự nhiên và hiểm họa
- (5) Tài chính vững vàng
- (6) Nguồn lực con người
- (7) Quản lý công hiệu quả
(8) Bản sắc văn hóa xã hội ( theo EIU).
Thành phố hiện đại lại chính là cốt lõi của một thành phố cạnh tranh. Tuy nhiên trước mắt thành phố cần tập trung vào tái cơ cấu công nghiệp và tái cơ cấu đô thị.
Tái công nghiệp cần ưu tiên ngành công nghiệp dịch vụ và ngành công nghiệp phụ trợ.
Tái cơ cấu đô thị cần hòan thiện mô hình thành phố đa trung tâm. Trên cơ sở đột phá phát triển Thủ Thiêm với 5 cầu, hầm kết nối sẽ hình thành một cụm trung tâm lớn hơn với quy mô bao gồm Sài Gòn – Chợ Lớn – Thủ Thiêm - Phú Mỹ Hưng – Q4 và một phần Quận Bình Thạnh thì mới xứng tầm là một trung tâm của một thành phố có vị trí hàng đầu ở khu vực Đông Nam Á. Mặt khác cần hoàn chỉnh các trung tâm khu vực như đô thị tinh vệ tinh Tây Bắc Củ Chi và trung tâm khu vực đô thị Cảng Hiệp Phước và ưu tiên phát triển các trung tâm khu vực Khu đô thị công nghệ cao Q9 cửa ngõ ra miền Đông và đô thị khu vực Tân Tạo – Tân Kiên, Huyện Bình Chánh cửa ngõ ra miền Tây. Trên cơ sở đó hoàn chỉnh mô hình thành phố đa trung tâm theo quy hoạch đã được phê duyệt thì phân bố dân cư sẽ hợp lý hơn và mới căn bản giảm được ùn tắc giao thông và giảm ô nhiễm môi trường.
Tuy nhiên thành phố cần bảo tồn cảnh quan thiên nhiên là thành phố sông nước – kênh rạch và các di sản đô thị từ thời Pháp, khu chợ người Hoa và các đền, chùa của người Việt để bảo tồn bản sắc đô thị và trở thành thành phố hấp dẫn.
“Sau nửa thế kỷ chiến tranh và nghèo đói. Thành phố Hồ Chí Minh đang gấp gáp bước về phía trước với những kế hoạch khổng lồ về mở rộng và phát triển đô thị; Quyết tâm đoạt lấy vị trí xứng đáng là một trong những đô thị hàng đầu của thế giới” (theo New York Times, 2006)
2. Phát triển cơ sở hạ tầng hiện đại dành cho một thành phố có đẳng cấp thế giới:
Cơ sở hạ tầng hiện đại là một hệ thống công trình phức hợp có tính chất nền tảng của một thành phố hiện đại như: đường bộ, đường sắt, nhà ga, bến cảng, phi trường cấp thoát nước, điện, mạng viễn thông v.v đó chính là động lực để phát triển thành phố toàn cầu.
Tuy nhiên trước mắt cần tập trung phát triển hạ tầng giao thông đồng bộ với phương tiên vận tải công cộng có sức chở lớn để giảm ùn tắc giao thông.Theo kinh nghiệm của Singapore thì thành phố không bị ùn tắc giao thông hay thành phố đi lại dễ dàng là tiêu chuẩn hàng đầu của thành phố kiểu mẫu.
Mặt khác cần phát triển hạ tầng hiện đại cả vể giao thông đường bộ, đường sắt, hàng không, bến cảng, viễn thông v.v.. để thành phố trở thành đầu mối (HUB) cho các phương tiện di chuyển và phân phối người, hàng hóa và viễn thông quan trọng trong vùng, quốc gia, khu vực, quốc tế và trở thành trung tâm vận tải quốc tế, hướng đến thành phố thương mại, thành phố toàn cầu.
3. Hợp tác và kết nối trong vùng, trong cả nước và toàn cầu:
Trong xu hước toàn cầu hóa cần chú trọng hợp tác và kết nối vùng đô thị nhằm tạo thuận lơi cho cho việc hội nhập mạng lưới kinh tế toàn cầu, thì vùng đô thị mới đủ lực để trở thành điểm nút trong mạng lưới của dòng lưu chuyển hang hóa, vốn và thông tin toàn cầu. Đó chính là xu hướng tiến tới thành phố toàn cầu.
Tuy quy hoạch vùng đô thị Vùng Thành phố Hồ Chí Minh bao gồm Thành phố Hồ Chí Minh và các Tỉnh Đồng Nai, Bà Rịa -Vũng Tàu , Bình Dương , Bình Phước, Tây Ninh, Long An, Tiền Giang đã được chính phù phê duyệt từ năm 2006, nhưng vẫn mạnh ai nấy làm nên hiện nay đang rất cần có cơ chế vận hành nhằm hợp tác và kết nối trong vùng để Vùng Thành phố Hồ Chí Minh có thể trở thành một điểm nút của mạng lưới kinh tế toàn cầu. Thành phố Hồ Chí Minh cũng sẽ hợp tác và liên kết có hiệu quả với các thành phố khác trong cả nước và trên thế giới thông qua nhiều hiệp định thương mại đã được ký kết.
4. Hướng đến thành phố sống tốt, thành phố văn minh, thành phố vì dân:
Thành phố toàn cầu chỉ hạnh phúc khi là thành phố sống tốt. Các thành tố của thành phố sống tốt bao gồm:
(1) Sự phát triển của cá nhân:
- (i) sinh kế
- (ii) sức khỏe
- (iii) giáo dục
- (iv) an tòan, an ninh
(2) Môi trường sống tốt: không khí, đất, nước, chất thải rắn, khu nhà ổ chuột
(3) Đời sống văn hóa – xã hội
- (i) cộng đồng: công đồng hành đông và xã hội dân sự
- (ii) quản trị đô thị có sự tham gia của dân cư
- (iii) tập quán và tiện nghi văn hóa
- (iv) công đồng và không gian công cộng đối với không gian chung của thành phố (theo Mike Douglass)
Nói cách khác thành phố sống tốt được dựa trên 3 phần tác động qua lại là môi trường lành mạnh. kinh tế sống động và xã hội tốt đẹp. Một sự cân bằng giữa 3 thành phần nêu trên là yếu tố quyết định cho tiêu chí sống tốt, công bằng xã hội và tính bền vững.
Còn thành phố vì dân chính là sự hài hòa giữa chất lượng sống tốt, xã hội tốt đẹp, môi trường sinh thái lành mạnh, kinh tế sống động và văn hóa cộng đồng phong phú.
“Nếu thành phố là ngôi nhà chung của chúng ta, chúng phải được phát triển công bằng về xã hội, bền vững về sinh thái có sự tham gia của cộng đồng hiệu quả về kinh tế, đầy màu sắc văn hóa” ( theo UMPAP)
Thành phố sống tốt chính là cơ sở cho thành phồ văn minh . Tuy nhiên trước mắt thành phố cần tập trung vào an toàn, an ninh hướng đến thành phố thanh bình, giảm ô nhiễm môi trường, giảm ngập lụt, giải tỏa và tái định cư nhà lụp xụp rách nát ở ven và trên kênh rặch, hiện nay còn tới 19.000 căn , phát triển nhà ở cho người thu nhập thấp, ứng phó kịp thời với biến đổi khí hậu (BĐKH) vì Thành phố Hồ Chí Minh là một trong 5 thành phố chịu tác động nặng nề của BĐKH. Thành phố nghĩa tình cũng là “văn hóa đô thị” đặc trưng của Thành phố Hồ Chí Minh cần được phát huy.
5. Quản lý trị thành phố tốt để thành phố phát triển bền vững và thành phố trở lại vị trí hàng đầu ở khu vực Đông Nam Á
Quản trị thành phố tốt là để cân bằng giữa cạnh tranh và sống tốt, hài hòa giữa kinh tế,xã hội và môi trường hướng đến thành phố phát triển bền vững.
Quản trị thành phố tốt có các đặc trưng:
- (1) Sự tham gia
- (2) Quy tắc về luật lệ
- (3) Minh bặch
- (4) Trách nhiệm
- (5) Hướng đến đồng thuận
- (6) Công bằng
- (7) Hiệu lực và hiệu quả
- (8) Có trách nhiệm
- (9) Tầm nhìn
- (10) Phân cấp
- (11) An ninh (theo UNDP & UNCHS)
Các thành phố hiện đang đấu tranh với 3 xu hướng cực lớn : toàn cấu hóa , đô thị hóa và phân quyền hóa. Thành phố là động lực phát triển kinh tê. Vấn đề không phải là hạn chế phát triển đô thị mà là quản trị nó ( theo WB).
Trước măt thành phố cần tập trung vào cải cách hành chính hướng tới “chính quyền đô thị phục vụ người dân” , huy động sự tham gia của người dân và doanh nghiệp để hài hòa lợi ích giữa người dân doanh nghệp và nhà nước , tuy nhiên cũng cần xây dựng ý thức và văn hóa cộng đồng , cải thiện môi trường kinh doanh và hỗ trợ doamh nghiệp , cải cách thể chế để phát huy tiềm năng kinh tế, chống tham nhũng để xây dựng chính quyền minh bặch, giám làm và giám chịu trách nhiệm, luôn hướng tới sự đồng thuận, công bằng, hoạt động của chính quyền cần quyết liệt nhưng có hiệu lực và hiệu quả, xây dựng “chính quyền điện tử “ và xây dựng “kịch bản” cụ thể cho tầm nhìn dài hạn “Thành phố Hồ Chí Minh trở lại vị trí số 1”, tuy nhiên cần sang tạo, đi tắt đón dầu..
Mặt khác nâng cao chất lượng nguồn lực con người để sáng tạo , đó là là yếu tố quyết định trong phát triển thành phố .
Rất cần có cơ chế đặc thù , phân cấp , phân quyền , ủy quyền để thành phố có thể tự chủ huy động mọi nguồn lực tài chính từ đất đai, con người và văn hóa vì văn hóa cũng là nguồn lực kinh tế, hợp tác trong vùng, trong nước và thu hút đầu tư quốc tế; để Thành phố Hồ Chí Minh có thể trở thành thành phố thịnh vượng, đầu tàu phát triển kinh tế của cả nước và trở lại vị trí hàng đầu ở khu vực Đông Nam Á.
